Różana refleksja
Co
wiemy o róży? Biologicznie róża jest rośliną z rodziny
roślin dwuliściennych, rzędu różowate (Rosaceae)
itd. Uprawiano ją co najmniej od połowy I tysiąclecia
pne. w Chinach, na Bliskim Wschodzie, potem w Grecji,
Rzymie, później w całej Europie, wreszcie na wszystkich
kontynentach. Wielbiona przez Greków i Rzymian, opiewana
przez Anakreonta, Herodota, Homera i Wirgiliusza była
przedmiotem alegorii, a także zajmowała ważne miejsce w
mitologii. W Rzymie, w połączeniu z innymi kwiatami,
wplatano ją w wieńce zdobiące głowy biesiadników. Róża
symbolizowała niezniszczalność, cnotę, tajemnicę,
zwycięstwo; była atrybutem Afrodyty i trzech Charyt.
Według mitu
róże powstałe w trakcie narodzin Afrodyty/Wenus z piany
morskiej. Były białe, jednak, kiedy bogini ukłuła się w
nogę cierniem różanym, zabarwiła niektóre z nich swą
krwią na czerwono.
W poezji
(literaturze) i sztuce do dziś róża jest wprowadzana
jako element zmysłowy, erotyczny, najczęściej związany z
kobietą. W życiu codziennym jest kwiatem, który w
warunkach ogrodowych wabi owady, motyle swym zapachem,
przyciąga też swym pięknem ludzi, hodujemy ją by
wypełnić nasze zmysły jej pięknem i wonią. Dekorujemy
nią swe domy, posesje, ogrody; można by rzec mamy z nią
kontakt od kołyski po grób, stanowi podarunek dla
bliskich, ukochanych osób, dekorujemy nią również
świątynie, jest naszym ostatnim darem dla zmarłych…W
ludzkim życiu róża stała się symbolem wyrażającym nasze
uczucia.
W Teorii
literatury, Wellek i Warren sugerują, że w
krytycyzmie literackim użycie terminu „symbolizm”
sprowadza się do przedmiotu, który odnosi się do
kolejnego przedmiotu, ale który to domaga się osobnej
uwagi. Taki opis symbolizmu wskazuje na dualną naturę
symbolu w literaturze, istniejącego na poziomie
reprezentacyjnego realizmu (domagającego się skupienia
osobnej uwagi) jak również skierowanie w kierunku innego
obszaru doświadczenia.
W pojmowaniu
pojęcia róży, po głębokim zaznajomieniu się z
twórczością zespołu Róża Zwycięstwa (Sigur Rós),
współczesny człowiek zdany jest, bezwarunkowo, na
skierowanie się w kierunku tegoż innego obszaru
doświadczenia. Dotychczasowy symbolizm, jaki serwowało
nam słowo „róża”, zdaje się przeradzać w świadomości
takiego człowieka w tzw. „martwy symbol” (określenie to
sformułował Carl Gustaw Jung, uważając, iż symbol jest
żywy dopóty jest płodny w znaczenie).
Jestem
przekonana, że na słowo „róża”, pierwsze skojarzenie,
jakie przychodzi na myśl prawdziwemu miłośnikowi
zespołu, któremu poświęcona jest ta strona, jest właśnie
Sigur Rós, czyli Róża Zwycięstwa.
Jednak czyżby
prastary różany symbolizm, ugruntowany w kulturze był
zupełnym mitem w związku z tą nazwą zespołu? Powstała
ona na cześć narodzin siostry wokalisty i gitarzysty
zespołu, o imieniu Sigurrós. Można by tutaj wysunąć
pewną analogię do mitu o narodzinach Wenus/Afrodyty. Co
więcej imię jej, jak już wspomniałam, ma głębokie
korzenie w historii kwiatu róży, o czym świadczy choćby
nazwa wyspy Rodos (greckie „róża”) na Morzu Egejskim,
nadana z powodu olbrzymich ilości produkowanych tam
kwiatów, wizerunek róży znajdował się na monetach
Rodosu. Na wielu monetach rzymskich, z kolei, widniała
postać Zwycięskiej Wenus (bogini zwycięstwa, która
zgodnie z mitem przyczyniła się do powstania kwiatu
róży. Zwycięska siostra Jónsiego oczywiście nie
przyczyniła się do powstania zespołu, ale jego nazwy).
W sercach polskich fanów zaś, róża jawi się bez
wątpienia jako Sigur Rós.
Alexcure
PS.
Bibliografia:
Jung, C. G., (1990), Man
and His Symbols, London: Arkana and Penguin
Kopaliński,
W. (1987), Opowieści o rzeczach powszednich, Warszawa:
Nasza Księgarnia
Kopaliński,
W. (1991), Słownik mitów i tradycji kultury, Kraków: PWN
Podbielkowski, Z. (1977),
Państwa roślinne kuli ziemskiej, Warszawa: Wydawnictwa
Szkolne Pedagogiczne
Wellek, R., A. Warren
(1962), Theory of Literature, New York: Harcourt Brace
and World
