Góðan dag!

 

Kilka islandzkich zwrotów

 

Duża część wyspy pokryta jest lśniącymi białymi lodowcami, jednak dzięki Golfsztromowi, który opływa jej wybrzeża, przynosząc że sobą ciepłe powietrze, klimat południowej części wyspy jest znacznie łagodniejszy, niż można by się spodziewać na tej szerokości geograficznej. W zimie w stolicy kraju, Reykjaviku, panują znacznie wyższe temperatury niż w Warszawie, leżącej przecież o wiele dalej na południe. Niestety, żaden Golfsztrom nie łagodzi klimatu u wybrzeży Bałtyku. Krajobraz Islandii jest dramatyczny. Rozległe bazaltowe równiny, nagie lub pokryte roślinnością tundrową, otoczone są ośnieżonymi szczytami gór, których stożkowate kształty świadczą o tym, iż niektóre były niegdyś czynnymi wulkanami, A jeden z najwyższych — Hekla — gwałtownie wybuchł wcale nie tak dawno, w 1947—1948, zaś w 1964 z dna morskiego u południowych wybrzeży wyspy wyłonił się nowy kipiący wulkan.

 

Obecnie— kiedy jego aktywność się skończyła — ta nowa wysepka przybrzeżna ma spore znaczenie praktyczne. Natomiast katastrofalny wybuch w 1972 r. na Vest-mannaeyjar, największej z kilkunastu wysp u południowego wybrzeża Islandii, spowodował całkowite zniszczenie osady tu położonej. (Odbudowano ją w tym samym miejscu.) Majestatyczne wodospady w głębi lądu zapewniają pełne zaopatrzenie wyspy w prąd elektryczny, a gejzery i źródła z wrzącą wodą umożliwiają centralne ogrzewanie zarówno mieszkań, jak i cieplarni, bez potrzeby używania węgla (którego Islandia nie posiada). Lasów jest obecnie niewiele, choć w wiekach średnich, gdy było ich więcej, dostarczały zarówno budulca, jak i opału.

Natomiast obfitość łąk zapewnia wypas licznym stadom owiec, hodowanych dla mięsa i wełny. Podstawą gospodarki jest rybołówstwo, stanowiące jednocześnie prawie całość eksportu. Wraz z rybołówstwem rozwija się żegluga — ze sztuki nawigacji Islandczycy słyną od najdawniejszych czasów.

Około r. 850 trzej żeglarze, niezależnie od siebie i w krótkich odstępach czasu, przybyli do nowego ladu. Odkryta wyspa otrzymała nazwę Island, ze względu na masy lodów polarnych, które wówczas, jak również często w późniejszych wiekach, blokowały wybrzeża.

Pierwszym emigrantem - według podania był Ingorl Arnarson. Osiedlił on się w zatoce wskazanej mu przez belki niesione prądem wodnym ku wybrzeżu zatoki, które miały zostać zużyte do budowy stolca. Zasiadał na nim ojciec i pan rodu. Zatoce nadano nazwę Reykjavik, czyli "zatoka dymów", ze względu na opary z licznych gorących źródeł, w które obfitują tamte okolice.

Wiadomości ogólne:
Państwo w Europie, na wyspie Islandia, w północnej części Oceanu Atlantyckiego; powierzchnia 103,0 tys. km2; 267 tys. mieszkańców (1994), Islandczycy 96,3%, Duńczycy, Amerykanie, Szwedzi; dominująca religia jest protestantyzm (luteranizm); stolica Reykiawik (zespól miejski skupia 58% ludności wyspy); język urzędowy: islandzki. Powierzchnia wyżynno-górzysta z rozległymi pokrywami lawowymi i tufowymi, najwyższy szczyt 2119 m (Hvannadalshnukur); wzdłuż wybrzeży niewielkie niziny; obszar aktywny sejsmicznie, czynne wulkany (Hekla), gejzery, trzesienia ziemi. Klimat na południu umiarkowany chłodny, morski, na północy subpolarny; lodowce (Vatnajokull -największy w Europie); większość wyspy jest skalna pustynia.

Stolica Islandii, położona w południowo-zachodniej części wyspy, nad Zatoka Faxa (Faxafloi, Ocean Atlantycki). 102 tys. mieszkańców, zespól miejski 154 tys. mieszkańców (1994). Założony w 874 przez norweskiego wikinga Igolfara Árnasona.
 

1786 prawa miejskie. Od 1843 siedziba Althingu (parlamentu). Po uzyskaniu przez Islandie statusu niepodległego państwa połączonego z Danią unia personalna (1918) siedziba rządu. Od 1944 stolica Republiki Islandii. Największe miasto oraz główny ośrodek gospodarczy, kulturalny i port morski kraju. Rozwinięty przemysł spożywczy (glownie konserw rybnych), stoczniowy, chemiczny (nawozy sztuczne), włókienniczy, skórzany.Międzynarodowy port lotniczy. W okolicy gorące źródła wykorzystywane gospodarczo, głownie do ogrzewania mieszkań. Zabytki: katedra (1787-1796), budowle rządowe i publiczne (XIX, XX w.), parlament (1881).

 

Islandzką walutą jest islandzka korona.

 

W grafice wykorzystano obrazy Ásgrímura Jónssona "Poranek w Reykiawiku" (1912-14) i "Reykiawik nocą" (1916)

 

Opracował Lu